Yeryüzündeki müslümanların iki bayram
günü olduğu gibi, göklerdeki meleklerin de
iki bayram gecesi vardır. Meleklerin iki bayram
gecesinden biri, Şâban ayının on beşinci gecesi
olan Beraat gecesi; diğeri ise Kadir gecesidir.
Müslümanların iki bayram günü ise; Ramazan
ve kurban bayramı günleridir. Bu sebeple
Şâban ayının on beşinci gecesi olan Beraat
gecesi meleklerin bayram gecesi olarak
isimlendirilmiştir.
Beraat gecesine 'Kefaret gecesi' de denilir.
Bir hadis-i şerifte, "Kim bayram gecesini ve
Şâban ayının on beşinci (Berat) gecesini
ibadetle ihya ederse, kalplerin öldüğü günde
o kişinin kalbi ölmez" (İbn Mâce) buyrulmuştur.
Bu gecenin bir adı da "şefaat gecesi"dir.
Bunun delili şu hadis-i şeriftir:
"Resûlullah (s.a.v) Şaban ayının on üçüncü
gecesi ümmetine şefaat etmek için dua
edip yalvardı; kendisine, ümmetinin üçte
birine şefaat etme izni verildi. On dördüncü
gecesi yine dua edip yalvardı; bu sefer üçte
ikisine şefaat etme yetkisi verildi. On beşinci
gecesi bir daha yalvardı, bu sefer de, kaçak
develer gibi Allah'tan kaçanlar dışında bütün
ümmetine şefaat etme izni verildi." (Ebû Davud)
Bu gecenin diğer bir ismi de "mağfiret gecesi"dir.
Şu hadis-i şerif buna işaret eder:
"Allah Teala (c.c) Şaban’ın on beşinci
gecesi kullarına nazar eder ve yeryüzünde
bulunanlardan şirk koşanlarla haset edenler
hariç, bütün müminleri mağfiret eder." (İbn Mâce)
Diğer hadislerde, bu affın dışında tutulanlar
içinde, haksız yere cana kıyanlar, anne
babasına asi olanlar, sürekli içki içenler ve
akraba ile hukukunu kesenler de zikredilmiştir.
Beraat gecesi,Rabbimiz tevbe, istiğfar ederek
pişmanlık duyan günahkârların cümlesini affedeceğini
bildiriyor. Ancak şu sekiz sınıfın KESİN
TEVBE ETMEDİKÇE bu aftan istifadelerinin
olamayacağını da işaret ediyor:
1-Allah'a şirk koşanlar.
2-Ana-babalarına isyan eden, onların
kablerini kırıp gönüllerini yıkanlar.
3-İçkiye devam edenler.
4-Falcılık edip gelecekten haber verenler.
5-Din kardeşine besledikleri kinden
vazgeçmek istemeyenler.
6-Adam öldürmekten pişmanlık duymayanlar.
7-Nikâhsız aile ile yaşayanlar.
8-Akrabalarıyla alâkayı kesip ihmal edenler.
Şüphesiz ki bu günahların sahipleri bu gecede
derin bir tevbe, istiğfarda bulunur da, kesin
pişmanlık haline girerlerse ilâhi aftan yararlanırlar.
İnsanlaraın aftan yararlanamama sebebi kesin,
bir dönüş yapmayışları, ciddi bir tevbe, istiğfar
haline girmemeleridir.
Beraat Gecesinin Özelliği ve Önemi:
Nasıl dünya işlerimizde genellikle yıllık bir
kar zarar hesabı yapıyor ve bu hesaba
göre gelecekle ilgili plan ve program hazırlıyorsak ;
ahiretimizle ilgili hesapları da yapmamız gereklidir.
Bu muhasebenin vakti üç ayların içindedir.
Beraat Kandili ile başlayıp Kadir Gecesiyle
biten devreye rastlar.
Duhan Sûresinin 2., 3. ve 4. âyetlerinin Beraat
Gecesinden bahsettiği bildirilmektedir. Âyetlerin
meali şöyle:
"O apaçık kitaba and olsun ki, biz onu
gerçekten mübarek bir gecede indirdik.
Çünkü biz onunla insanları uyarmaktayız.
Bütün hikmetli işler o gecede tefrik olunur."
Bu âyetler hakkında iki görüş vardır. Çoğu
tefsir bilginlerinin görüşüne göre, bu mübarek
gece Kadir Gecesidir. İkrime bin Ebi Cehil'in de
dahil olduğu bir grup alim ise; bu gecenin Beraat
Gecesi olduğunu söylemişlerdir. Her iki tefsiri
birleştiren diğer bir görüşe göre de, hikmetli işlerin
ayırımının yapılmasına Beraat Gecesinde
başlanmakta ve bu işlem Kadir Gecesine kadar
devam etmektedir. Bu hikmetli işler nelerdir ve
âyetin mânası nedir?
Yıllık kader programı:
İbni Abbas'tan rivayet edildiğine göre, hikmetli
işlerin birbirinden ayırd edilmesi şu şekilde
cereyan etmektedir:
Bu seneden gelecek seneye kadar meydana
gelecek olayların hepsi ayrı ayrı melekler
tarafından defterlere yazılır. Rızıklar, eceller,
zenginlik, fakirlik, ölümler, doğumlar hep bu
esnada kaydedilir. O yılki hacıların sayısı bile
bu devrede takdir olunur. Herkesin ve her-şeyin
o sene içindeki mukadderatı kaydedilir.
Rızıkla alakalı defterler Mikail Aleyhisselâma
verilir.
Savaşlarla ilgili defterler Cebrail Aleyhissalama
verilir.
Ameller nüshası dünya semasında görevli
melek olan İsrafil'e verilir ki bu büyük bir melektir.
Ölüm ve musibetlerle ilgili defter de Azrail
Aleyhisselâma teslim edilir.
Fahreddin er-Râzî"nin açıklamasına göre bu
defterlerin düzenlenmesi Berat Gecesinde başlar,
Kadir Gecesinde tamamlanarak her defter
sahibine teslim edilir. (Hülâsâtü'l-Beyân. 13:5251.)
Kur'ân'ın bu gecede indirilmesi meselesine
ise şöyle bir açıklama getirilmektedir:
Beraat gecesi, Kuran-ı Kerimin Levh-i
Mahfuzdan dünya semasına toptan indirildiği
gecedir. Buna inzal denir. Kadir gecesinde
ise Peygamberimize ilk kez ve parça parça
indirilmeye başlanmıştır. Buna da tenzil denir.
Beraat Gecesi ibadeti:
Bu geceyi ibadet ve taatle geçirmenin pek
çok sevabı ve feyzi vardır. Bu konuda
Resul-i Ekrem (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Şaban ayının yarısı (Beraat gecesi)
olduğunda, gecesinde kalkın ibadet edin,
gündüzünde de oruç tutun! Muhakkak
ki yüce Allah, o günde dünya semasına
iner ve imsak vaktine kadar şöyle der:
"Affedilmeyi dileyen yok mu, affedeyim.
Rızık isteyen yok mu, rızık vereyim.
Şifa dileyen yok mu, şifa vereyim.
Şunu isteyen yok mu vereyim…” (İbn Mâce)
Bu geceye mahsus belirli bir ibadet yoktur.
Gecenin manevi değeri dolayısıyla çokça
tevbe ve istiğfarla ,namaz, Kur'ân tilaveti,
zikir, ve salavatla,hayır dualarla geçirilmesi,
bu gece vesilesiyle muhtaçlara yardım ve
benzeri hayırlı amellere özel bir önem verilmesi
müstehaptır. Kaza namazının kılınması daha
isabetli olacaktır.
Beraat Gecesi Duası
Peygamber Efendimiz Aleyhissalâtü
Vesselam bu gece Rabbine şöyle dua
etmiştir:
"Allahım, azabından affına, gazabından
rızana sığınırım, Senden yine Sana
iltica ederim. Sana gereği gibi hamd
etmekten âcizim. Sen Kendini sena
ettiğin gibi yücesin. (et-Tergib
ve't-Terhîb, 2:.119, 120.)
Beraat Duası
Bazı mâna büyüklerinin de şöyle
bir duası vardır:
"Allahım, şayet ismimi saîdler
defterine yazdıysan, orada sabit kıl.
Şayet ismimi şakiler defterine
yazdıysan oradan sil. Çünkü
Sen buyurdun ki, 'Allah dilediğini
siler yok eder, dilediğini de sabit
bırakır, Levh-i Mahfuz Onun katındadır. "
( 12 Ra’d Suresi, 39; Mecmuatü’l-Ahzab, 1:597)